Switch to: uk
26 March 2017 21:18PM

“เสาวลักษณ์ วงศ์ชัย” สอนการทอผ้าไทลื้อผ่านเกม

26 Dec 12 ,  ผู้จัดการออนไลน์
  • 0

เด็ก รุ่นใหม่ รู้สึกเขินอายไม่กล้าสวมใส่ผ้าทอไทลื้อ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ หันมานิยมแต่งตัวตามแฟชั่นเฉกเช่นเดียวกันกับคนเมือง เลียนแบบดาราไทย ดาราเกาหลี โดยดูจากโทรทัศน์ อินเทอร์เน็ต จนกระทั่งรัฐบาลมีนโยบายให้สถานศึกษา หน่วยงานราชการ และอื่นๆ แต่งชุดไทย ชุดท้องถิ่นสัปดาห์ละ 1 วัน


เสาวลักษณ์ วงศ์ชัย หรือ น้อง ปราชญ์ผ้าทอไทลื้อ จังหวัด เชียงราย ฉายภาพการแต่งกายที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย พร้อมบอกว่า นโยบายของรัฐ จุดประกายให้คนรุ่นใหม่กล้าใส่ ที่สำคัญ ยังช่วยต่อลมหายใจการทอผ้าไทลื้ออีกครั้ง หลังจากกังวลกันมานานหลายปีว่าจะไม่มีลูกหลานสืบทอดมรดก วันนี้ไม่ห่วงแล้ว และกลับกลายเป็นว่าการทอผ้าไทลื้อเป็นรายได้หลักให้กับชาวบ้าน ลืมตาอ้าปากได้จนถึงทุกวันนี้

เมื่อก่อนคนวัยแรงงานจะออกจากหมู่บ้านไปรับจ้างต่างถิ่น ส่วนใหญ่ไม่ได้สืบสานการย้อมไหม การทอผ้า เพราะพวกเขามองว่า “ยาก” กี่จึงตั้งทิ้งร้างอยู่ใต้ถุนบ้าน พอมีรัฐมีนโยบายใส่ชุดท้องถิ่น หน่วยงานราชการ ต่างมาหาซื้อ ทำให้เห็น ตน พร้อมปราชญ์ชาวบ้านอีกหลายท่าน เริ่มหาช่องทางการถ่ายทอดภูมิปัญญาทอผ้าไทลื้อของบรรพบุรุษสู่รุ่นหลานต่อไป เริ่มจากโน้มน้าวให้คนวัยแรงงานกลับมาทอผ้าแทนการไปรับจ้างต่างถิ่น ช่วงแรกมีปัญหาเรื่องทุนรอน

บรรดาปราชญ์ชาวบ้าน ได้ระดมสมอง ท้ายที่สุดนำเงินกองทุนหมู่บ้าน ไปซื้อไหม เพื่อให้คนที่ไม่มีทุนมายืมไหมไปทอผ้าก่อน พอทอเสร็จแล้วขายได้ก็ให้นำเงินมาจ่ายค่าไหม ส่วนเงินที่เหลือจะเก็บไว้ใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน วันนี้วัยแรงงานทยอยกันกลับบ้าน ใช้เวลาว่างนั่งทอผ้าตามออเดอร์ คือ จะมีใบสั่งซื้อเข้ามาอย่างต่อเนื่อง กลายเป็นว่ารายได้จากการทอผ้าเป็นรายได้หลัก อาชีพเกษตรเป็นรายได้รอง พร้อมกันนี้พ่อแม่ลูกยังได้อยู่พร้อมหน้าพร้อมตากันด้วย

เราแก้ปัญหาคนวัยแรงงานได้เปาะหนึ่ง ส่วนคนรุ่นใหม่ยังให้ความสำคัญน้อย วันๆ เห็นลูกเล่นเกม จนกระทั่งวันหนึ่งมีโอกาสเข้ารับการอบรมกับกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม เจ้าหน้าที่อธิบายวิธีการเขียนโปรแกรมออกแบบลายผ้า ตนก็ปิ๊งไอเดียโดยนำโปรแกรมดังกล่าวมาให้ลูกทดลองเล่น พอลูกเล่น บอกว่าออกแบบลวดลายผ้าไทลื้อผ่านเกมง่ายมาก ลูกเล่นระยะหนึ่ง เกิดความรู้สึกอยากทอผ้าจริงๆ ตนค่อยๆ สอนวันละนิดละหน่อย จนลูกสามารถทอผ้าลายไทลื้อจนสำเสร็จ

จุดเด่นของการทอ ผ้าด้วยเกม จะเปลี่ยนสีให้ฉูดฉาด เปลี่ยนลวดลาย ก็ทำได้ง่าย รวดเร็ว เปลี่ยนจนกว่าจะถูกใจ แล้วเซฟลายเก็บไว้เป็นต้นแบบ จากนั้นก็นำลายที่ออกแบบมาลองทอผ้าจริงๆ ” เสาวลักษณ์ เล่าต่อว่า ลูกยังได้ชวนเพื่อนเล่นเกม และผลัดเปลี่ยนเรียนรู้การทอผ้าผ่านกี่ที่ตั้งอยู่ใต้ถุนบ้านกันอย่างสนุกสนาน

เสาวลักษณ์ บอกว่า เกมโน้มน้าวให้ลูกและเพื่อนๆ ของลูก อยากรู้วิธีการทอผ้า ดิฉันนำเรื่องนี้ไปปรึกษากับปราชญ์หลายๆ ท่าน ผอ.โรงเรียนชุมชนบ้านศรีดอนชัย ผู้นำชุมชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน นำเกมมาเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ ในโรงเรียน ซึ่งผอ.โรงเรียนท่านเห็นด้วย จากนั้นได้นำกี่ไปไว้ที่โรงเรียน วันนี้ ผ้าไทลื้อ บรรจุอยู่ในหลักสูตรให้เด็กได้เรียนรู้ สำหรับปีหน้ามีแผนขยายผลไปยังโรงเรียนใกล้เคียงด้วย

เสาวลักษณ์ บอกว่า ทันที ที่ทราบว่ากรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ประกาศผ้าทอไทลื้อขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ปี 2555 ทุกคนภูมิใจ หันมาแต่งกายด้วยผ้าทอไทลื้อกันมากขึ้น